Maanstanden

De Maan heeft verschillende maanstanden doordat gewoonlijk slechts een gedeelte van het vanaf de aarde zichtbare maanoppervlak door de Zon wordt verlicht. Deze cyclus van de maan is sinds mensenheugenis gebruikt als middel om de tijdmeting aan te relateren. Bekijk hier de maanstand vandaag.

Na nieuwe maan (donkere maan), volgt wassende maan. Die gaat via het eerste kwartier naar volle maan. Daarna wordt het afnemende maan of krimpende maan die via laatste kwartier naar opnieuw nieuwe maan gaat. Tijdens nieuwe maan, als de Maan en de Zon, vanaf de aarde gezien, samenkomen (in conjunctie staan), is de naar de aarde gekeerde helft donker.

De volgende avonden staat bij zonsondergang een smalle maansikkel aan de westelijke hemel. Na iets meer dan week is de boogafstand (elongatie, de hoek tussen de lijnen Aarde-Zon en Aarde-Maan) tot de Zon toegenomen tot 90°, en is de sikkel een halve cirkel geworden (eerste kwartier). Weer ruim een week later is zij zover naar het oosten gelopen dat de Maan bij zonsondergang opkomt en vol is geworden. Weer ruim een week later komt de Maan pas omstreeks middernacht op en is nog maar voor de helft verlicht (laatste kwartier). Daarna komt zij steeds later op en neemt steeds meer af om ten slotte alleen nog aan de oostelijke morgenhemel, vlak voor zonsopkomst, als een smal sikkeltje zichtbaar te zijn. Deze totale cyclus duurt gemiddeld 29,530 588 dagen.

Maanstanden in volgorde

nieuwe maan jonge maansikkel eerste kwartier wassen maan

 

volle maan afnemende maan laatste kwartierasgrauwe maan

Maanden

Een siderische maand is de periode waarin de Maan een ronde om de Aarde draait ten opzicht van (een vast punt aan) de sterrenhemel. Dit duurt 27,321 661 dagen. Het is tevens de siderische omwentelingstijd van de Maan om haar eigen as, als gevolg van de eerder genoemde synchronisatie. Een synodische maand of lunatie is de tijd tussen twee nieuwe manen, ofwel een volledige revolutie van de maan om de aarde ten opzichte van de zon. De synodische maand duurt ongeveer 29,530 588 kalenderdagen, dat wil zeggen: 29 dagen, 12 uren, 44 minuten en 2,8 seconden. In een synodische maand doorloopt de maan precies één maal alle schijngestaltes. Dit is de bekendste maand en ook de maand die in lengte het dichtst in de buurt ligt van onze kalendermaand. Voor de overige maanden, zie soorten maanden.

Getijden

De Maan is, samen met de Zon en in combinatie met de rotatie van de Aarde, verantwoordelijk voor de getijden op de Aarde. De getijdenwerking vervormt de aarde, wat wrijving veroorzaakt en er daarmee voor zorgt dat de draaisnelheid van de Aarde langzaam afneemt; per eeuw neemt de gemiddelde daglengte met ruim 1,5 milliseconde toe.Om deze reden is in 1972 de schrikkelseconde ingevoerd. Zonder de getijdenwerking zou de Aarde op dit moment sneller om haar as gedraaid hebben.